MOTORUN
TANIMI VE ÇALIŞMA PRENSİPLERİ
Yakıttan elde
ettiği ısı enerjisini mekanik enerjiye çeviren makinalara motor
denir.
Yakıtlarına
göre motorlar, Dizel-Benzin-LPG li olmak üzere ayrılırlar. Benzinli
motorun yakıtı benzin; Dizel motorun yakıtı Mazot (motorin); LPG'li
motorun yakıtı ise LPG gazıdır.
Silindir
diziliş şekillerine göre motorlar sıra tipi, v tipi, yıldız tipi, boksör
tipi şeklindeddir.
Soğutma
sistemine göre motorlar, su soğutmalı ve hava soğutmalı diye ikiye
ayrılır.
Yanma
sistemine göre motorlar, içten yanmalı ve dıştan yanmalı diye ikiye
ayrılır. Araçlardaki motorlar içten yanmalı motorlardır. İçten yanmalı
motorlar ise, mazot, benzin ya da motorin yakarlar.
Motorlar, çalışma zamanlarına göre, iki zamanlı ve dört zamanlı motorlar
diye ikiye ayrılır.
Benzinli motorlarda ateşleme, sıkıştırılmış benzin-hava karışımının buji
ile ateşlenmesi ile olur.
4 zamanlı motorlarda 4 zaman, sırası ile şöyledir: Emme, sıkıştırma,
ateşleme (veya genişleme; iş zamanı da denir), egzost.
Enkektörlerden
püskürtülerek ateşleme yapılan motorlarda yakıt olarak motorin kullanılır.
Katalitik konvertör kullanılan araçlarda yakıt olarak, kurşunsuz benzin
kullanılır.
Bir motorun bazı parçaları şunlardır: marş motoru, piston, segman, piston
kolu, silindir kapağı, supap kapağı, eme manifoltu, egzost manifoltu,
silindir gövdesi, silindir gömleği, karter, conta, külbütör, emme supapı,
ekzost supapı, supap iteceği, krank mili, kam mili, volan dişlisi,
eksantrik dişlisidir.
Dizel motorda ise bunların dışında, mazot pompası (enjeksiyon pompası) ve
enjektör de bulunur.
Benzinli motorlarda, üsttekilerin dışında karbüratör, benzin pompası,
buji, disribütör, bobin vardır.
ATEŞLEME SİSTEMİ
Benzinli
motorun ateşleme siteminin bazı önemli parçaları şunlardır:
Akü, kontak anahtarı, endüksyon bobini, distribütör, buji ile distibütör
içinde bulunan platin takımı, alçak yüksek gerilim kabloları kondansatör,
tevzii makarasıdır.
Bezinli
motorlarda bujinin görevi ateşlemeyi sağlamaktır. Benzinli motorlarda
bulunan distribitörün en önemli görevleri endükdiyon bobininden gelen
yüksek voltajı bujilere dağıtmanın yanısıra, pilatin ve meksefe yardımıyla
yüksek voltajın oluşumunu sağlamak, ayrıca tevzii makarasıyla da elektrik
dağıtımını sağlamaktır.
Endüksiyon bobini aküden gelen voltajı 15.000 - 25.000 volta çıkarır.
Bıjilere ateşleme sorasna göre akım dağıtan distribütördür. Motor
çalışmazken kontak anahtarı, ateşleme durumunda açık unutulursa platin ya
da bobin yanabilir.
Aracın belirli bir km.'sinden sonra bazı parçaları değişmelidir. Bunlardan
biri platin ve bujidir. Ateşleme sistemi ayarlarından biri buji ayarı ve
diğeri ise platin ayarı ile avans ayarıdır.
Platin meme yapmış ise meksefe (kondansatör) yanabilir. Platin meme
yaparsa zımparayla temizlenir.
Motorun çalışması sarsıntılı ise, sebebi buji kablolarından birinin çıkmış
olması olabilir.
Benzinli bir motorda normal yanma olmamasının sebeplerinden biri bujilerin
normal eteşleme yapmaması,
bir diğeri de platin ayarının bozuk olması ayrıca bujilerin kurum
bağlanmış olmasıdır.
Bujiler ayarsız ve aşınmış ise motor çekişten düşer.
Buji ayarları yanlış yapılmış bir aracın egzost dumanı siyahtır.
Motorun egzostundan siyah duman çıkması durumunda karışım oranı da kontrol
edilmelidir.
YAKIT SİSTEMİ
Benzinli
motorun yakıt sisteminin parçalarından bazıları şunlardır:
yakıt deposu, yakıt pompası, yakıt göstergesi, karbüratör, hava filtresi,
emme manifoltu.
Dizel motorun
yakıt sisteminin parçalarından bazıları şunlardır: yakıt deposu, besleme
pompası, mazot filtresi, enjeksyon pompası, enjektör, ısıtma kızdırma
bujileri, yakıt göstergesi.
Hava
filtresinin görevi, karbüratöre giren havayı süzmek ve ve sessiz emiş
sağlamaktır. Hava filtresinin tıkanmasını önlemek için basınçlı hava ile
temizlemeliyiz. Öte yandan, hava filtresi tıkalı olan motor zengin
karışımla çalışor. Filtre yine de temzilenmeden motor hala çalıştırılırsa
motor boğulur.
Karbüratör,
emme manifoltu üzerindedir ve sadece benzinli motorlarda olur. Benzin-Hava
karışımını ayarlar. Karbüratörin karıştırma oranı 1/15'tir.
Jinkle
devresinin görevi, soğuk havalarda motorun çabuk çalışmasını
sağlamaktır. Jinkle devresi karbüratörde bulunur. Jinkle kelebeği,
karbüratörün hava giriş deliği önünde bulunur.
Yağ
filtresi yağı süzer ve temizler.
Silindir
içindeki yanmış gazlar egzost manifoldu ile dışarı atılır.
Egzost
susturucusu, basınçlı olarak çıkan yanlış gazların sesini azaltır.
Eğer aracın egzostundan fazla ses çıkıyorsasusturucu patlak olabilir.
Supap ayarı,
en önemli motor ayarlarından biridir. Soğuk ve sıcak ayar olarak ikiye
ayrılır.
Bir aracı kış
şartlarına hazırlarken en önemli noktalardan biri hava filtresini kışlık
pozisyona almak ve otomatik jinkle kışlık pozisyonuna çevirmektir.
Araçta yakıt
ikmali yapılırken motor stop edilir.
Ayağımızı gaz
pedalından çeksek bile motorun hala çalışmasını sağlayan devre rölanti
devresidir.
Yakıtın içinde
toz-su-pislik vs. varsa motor tekleyerek çalışır.
Yakıt sistemi
ayarlarından biri rölanti ayarıdır.
Boğulmuş bir
motoru çalıştırmak için gaz pedalına sonuna kadar basılarak marş yapılır.
Motor ısınıca
stop ediyorsa karbüratöre de bakılmalıdır.
Araç
kulanırken yakıt tasarrufu için
hava filtresi temizlenmeli,
Karbüratör
ayarları yapılmalı,
Jinkle devresi açık unutulmamalıdır,
Rölanti yüksek olmamalıdır,
Eskimiş bujiler temizlenmeli,
Lastik hava basınçları normal olmalıdır,
Fren ayarlarının sıkı olmaması,
Uygun viteste gidilmesi,
Debriyaj kaçırması olmamalıdır,
Saatte 90/100 km hızın geçilmemesi
gerekmektedir.
Aracın
fazla yakıt yaktığını anlamak için eksozuna bakılır. Eğer egzost rengi
siyahsa fazla yakıt yakıyor olabilir.
YAĞLAMA
SİSTEMİ
Yağlama
sisteminin parçaları:
Karter-yağ
pompası,
Filtre,
Gösterge,
Seviye çubuğu,
Yağ kanallarıdır.
Motorda
yağın bazı görevleri:
Sürtünmeyi
azaltmak,
Aşınmayı önlemek,
Silindir ve segmanlar arası boşluğu doldurup sızdırmazlığı sağlamak,
Soğutmaya yardımcı olmak,
Aşınmadan dolayı oluşan pislikleri temizlemektir.
Karterin
önemli görevlerinden bazıları:
Motor bloğunun
altını kapatmak ve yağa depoluk etmektir.
Araçta
motor yağı kontrol edilirken kontak anahtarı kapatılır ve 4-5 dakika
beklenir. Yağ ölçümü yapılırken araç düz durumda olmalıdır. Yağ seviyesi
yağ çubuğuyla ölçülür, ve yağın seviyesi yağ çubuğunun iki çizgisi
arasında olmalıdır. Yağ seviyesi normalin çok altında iken motor
çalıştırılırsa motor ısınır ve yanar.
Motor yağı
değiştirilirken motor sıcak olmalıdır.
Motorlarda
genellikle 20-50 W numara motor yağı kullanılır. Motorun yağı karterin
altındaki tapa açılarak boşaltılır. Yeni motoryağı ise süpap muhafaza
kapağı üzerindeki kapaktan doldurulur.
Motor yağı
ve yağ filtresi belli km'lerde mutlaka değiştirilmelidir.
Motorda yağ
basıncı yoksa,
yağ
yok,
filtre tıkalı,
yağ pompası arızalı,
ya da yağ müşiri arızalı olabilir.
Motorun yağ
eksiltmesinin sebeplerinden bazıları:
Karter contasnın yırtılması,
sekman ya da silindirlerin aşınması,
karterin delik olması,
tapadan yağ sızdırmasıdır.
Yağ yakan
motorun eksuztundan mavi duman çıkar.
Marşa basılıp
motor çalıştırıldığında yağ lambasının sönmesi gerekir.
Motor çalıştığı sürece yağlamanın olup olmadığı motor yağ göstergesinden
takip edilebilir.
Motor çalışırken yağ göstergesinde anormallik görülürse motor hemen
durdurulur.
SOĞUTMA
SİSTEMİ
Su ile
soğutma sisteminin bazı parçaları:
Radyatör,
Vantilatör,
Devirdaim pompası,
Termostat,
Hararet (ısı) gösterici,
Hararet (ısı) müşiri,
İlave su kabı,
Fan motorudur.
Radyatör,
soğutma suyuna depoluk eder. radyatörün altında su boşaltma musluğu
vardır.
Termostat
silindir kapağı su çıkışındadır. Motorun sıcaklığını çalışma sıcaklığında
sabit tutar.
Devirdaim
pompası vantilatör kayışından hareket alır. Radyatördeki soğuk suyu su
kanallarına yollar.
Hava soğutmalı
motoru, su soğutmalı motordan ayıran bir diğer özellik hava soğutmal
motorda radyatör ve su pompasının olmamaısdır.
Vantilatör
kayışı V şeklindedir. Kayış gerginliği 1-1,5 cm civarında olmalıdır.
Vantilatör kayışı hareketini krank mili kasnağından alır ve vantilatör
kayışı devirdaim pompası ve alternatörü (şarj dinamosunu) çalıştırır.
vantilatör kayışı koparsa motor hararet yapar.
Soğutma
sisteminde su azalıyorsa
silindir kapak
contası arızalı veya radyatör delik,
radyatör kapağı bozuk,
radyatör hortumve kelepçeleri arızalı veya delik,
kalorifer hortumları delik veya
termostat arızalı olabilir.
Motorun
hararet yapmasının nedenleri:
->Radyatör
peteklerinin tıkanması,
->radyatörde suyun azalması,
->vantilatör kayışının gevşek veya kopuk olması,
->termostatın arızalı olması,
->motor yağının azalması,
->motor soğutma suyu kanallarının tıkalı olması,
->uygun vites ve hızda gidilmemesi,
->otomatik fanın arızalı olmasıdır
Radyatöre
konacak suyun seviyesi peteklerin üzerinde olmalıdır.
Çok sıcak
motora rölantide çalışırken ılık ve kiraçsiz su konur.
Motor
bluğundaki su kanalları pastan ya da kireçten tıkanmış ise motor fazla
ısınır.
Radyatöre
konacak suyun içilecek temizlikte ve temiz su olması gerekir.
Su olduğu
halde motor fazla ısınıyorsa, termostat arızalıdır.
Donmayı
önlemek için radyatöre antifriz ilave edilir.
Termostadı
sökülmüş motor, gereğinden soğuk çalışır aşınmalar artar ve verim düşer.
Motorun çok
sıcak çalıştırılması motoru çekişten düşürür.
Motor çok
sıcakken radyatöre soğuk su konursa silindir kapağı ve blok çatlayabilir.
Çok sıcak bir
motorda radyatör kapağı ıslak bir bezle tutulup hafifçe gevşetilir ve
buhar tamamen atılınca radyatör kapağı açılır.
Araçta ısı
(hararet) göstergesi çalışmıyorsa ısı müşiri arızalı olabilir.
Motor,
çalıştıktan sonra çalışma sıcaklığına gelmiyorsa kalorifer hortumlarında
kaçak olabilir.
Motor ısısının
aniden yükselmesinin sebebi kayış kopması olabilir.
MARŞ
SİSTEMİ
Marş
sistemi motora ilk hareketi verir.
Parçaları:
-akü,
-kontak
anahtarı,
-marş motoru,
-volan dişlisidir.
Marşa
basıldığında marş motorunun bediks dişlisi volanın üzerindeki dişlilerle
kavraşır ve volanı döndürür.
Volan da
krankı döndürerek, motora gerekli ilk hareketi verir.
Marş
durumunda marş motoru hiç dönmüyorsa:
akü bitik,
akü kutup başları gevşek,
akü kutup başları oksitli,
marş otomatiği arızalı,
marş motoru sargıları arızalı ya da sigortası atık olabilir.
Motor
çalışırken marş yapılırsa volan dişlidi, marş motoru ve marş dişlisi zarar
görür.
Marşa
basıldığında marş motoru dönmez, korna da çalmaz ise sorun aküde-kutup
başlarında olabilir.
Akü başka bir
aküyle takviye yapılacaksa her iki akünün (+) kutup başları (+) kutup
başlarıyla, (-) kutup başları ise (-) kutup başlarıyla birleştirilir. Her
iki akünün de voltajı aynı olmalıdır.
Dijital
göstergeli araçlarda akü takviyesi yapılmaz.
Marşa basma
süresi 10-15 saniyedir. Fazla basılırsa akü biter.
Marş
yapıldığında tık diye bir ses gelip, marş motoru çalışmıyorsa akü kutup
başları gevşek olabilir.
Vantilatör
kayışı hareketini volant kasnağından alır ve pervaneyi -devirdaim
pompasını- şarj dinamosunu çalıştırır. Kayış koparsa vantilatör pervanesi
- devirdaim pompası ve şarj dinamosu hareket.
ŞARJ
SİSTEMİ
Şarj
sistemi, motor çalışmaya başladığı andan itibaren aracın elektrik
ihtiyacını karşılar ve aküyü şarj eder.
Şarj
sisteminin parçaları:
alternatör,
konjektör (regülatör),
şarj lambası,
vantilatör kayışıdır.
Alternatör,
krank mili kasnağından vantilatör kayışı ile aldığı mekanik enerjiyi
elektrik enerjisine çevirir. Bazı araçlarda alternatör değil, şarj
dinamosu bulunur.
Konjektör
(regülatör), alternatörün ürettiği elektriğin volt ve akımını ayarlar.
Aracın devri arttıkça alternatörden çıkan akım ve voltajı ayarlar,
tesisata ve aküye gönderir.
Şarj
lambası, şarj sisteminin çalışmadığını ikaz eder. Yani alternatör,
konjektör vs. arızasını belirtir.
Bir araç için
gerekli elektrik enerjisini şarj sistemi sağlar.
Akü, motor
çalışmazken ışık ve özel elektrikli alıcılatrı besler.
Vantilatör
kayışı çok sıkı ise alternatör yatakları bozulabilir.
Vantilatör
kayışının koptuğu "ilk olarak" şarj ikaz lambasından anlaşılır.
Motor
çalışırken ayağımızı gaz pedalından çekince far ışıkları zayıflıyorsa akü
zayıflamış olabilir.
Motor
çalıştığı halde şarj ikaz lambası yanıyorsa vantilatör kayışı gevşek
olabilir ya da alternatör kablo bağlantıları gevşek veya alternatör kömürü
aşınmış olabilir.
Aracın
durdurulup kontağın hemen kapatılması gereken hallerden bazıları:
- Şarj ikaz
lambasının yanması.
- Motordan ani bir sarsıntı ya da ses gelmesi.
- Yağ lambalarının yanmasıdır.
Konjektör
ayarı bozuksa akünün su kaybı çok olur.
Araçta
ampuller sık sık patlıyorsa veya akü su kaybı fazlaysa veya konjektör
arızalı olabilir.
Marşa basılıp
motor çalıştığında şarj ikaz lambası sönmelidir.
AYDINLATMA VE İKAZ SİSTEMİ
Aydınlatma
sisteminde, sigortalar, kablolar, farlar, park lambası, sis lambası,
plaka lambası, gösterge lambası, iç aydınlatma lambası, bagaj aydınlatma
lambası, gibi lambalar vardır.
İkaz
sisteminde, sinyaller, fren ikaz lambaları, geri vites lambası, korna
bulunur.
Her elektrik
elemanı gibi araçlarda bulunan aydınlatma ve ikaz sistemi gibi
elektrikli devrelerde de:
akü, kablolar, kablo bağlantıları, sigortalar, açma kapama düğmeleri ya da
kolları, ve alıcı olarak da ampuller bulunmaktadır.
Bu
sistemlerin en önemli arızaları:
kısa devre,
kablo kopukluğu,
akü bitmesi,
akü kutup başı oksitlenmesi veya akü kutup başı gevşekliği,
ampul yanması,
sigorta atması,
anahtarların arızalanmasıdır.
Fren müşiri
ikaz sisteminin bir parçasıdır.
Farlardan bir
kısmı ya da hiçbiriyanmıyorsa, sigortası atık olabilir.
Flaşör
arızalanınca sinyal lambası yanmaz.
Sigortalar
atıksa bunun yerine aynı amperde sigorta takılır.
Far anahtarı
bozuksa farlar yanmaz.
Isı göstergesi
çalışmıyorsa, ısı göstergesi müşiri arızalı olabilir.
Aracın fren
lambaları yanmıyorsa, fren müşiri arızalı olabilir.
Fren
lambalarından biri yanmıyorsa, yanmayan lambanın ampulu yanmış olabilir.
Farların
bakımı yapılırken, far ayarı yapılır.
Farlardan biri
sönük yanıyorsa far kablo bağlantısı gevşemiş veya paslanmış olabilir.
Sigortanın
görevi, kısa devre olduğunda sistemi korumaktır.
GÜÇ
AKTARMA ORGANLARI
Güç aktarma
organları sırasıyla:
Debriyaj,
vites kutusu, şaft, diferansiyel, akslar, tekerleklerdir.
Difarensiyelin görevi, gücü arttırmak, kendine gelen hareketi 90
derece kırıp akslar yardımıyla tekerleklere iletmek, virajlarda içteki
tekerleği az, dıştakini fazla döndürerek kolay ve rahat viraj almayı temin
etmektir.
Kavrama
(debriyaj) motorla vites kutusu arasındaki irtibatı keserek vites
değiştirme olanağı sağlayan aktarma organıdır.
Akslar,
diferansiyelin hareketini tekerleklere iletirler.
Vites kutusu,
aracın hızını ve gücünü ayarlar.
Araç hareket
halindeyken ayağımız debriyaj pedalı üzerinde devamlı durursa debriyaj
balatası aşınır.
Aracın ilk
çalışması esnasında bir miktar gaz verildikten sonra debriyaj pedalına
sonuna kadar basmanın faydası vardır.
Debriyaj
balatası yağlanırsa debriyaj kaçırır. Debriyaj teli koparsa araç vitese
geçmez.
Vites
değiştirirken debriyaj pedalına basılır.
Araç geri
vitese takılmak istendiğinde takılmıyorsa, debriyaj pedalından ayak
çekilip yeniden basılır.
Aktarma
organlarında yağ olarak, dişli yağı kullanılır.
Vites
değiştirirken ses geliyorsa, debriyaja tam basılmamıştır.
Ani ve sert
duruş kalkış yapmak debriyaj balatasını sıyırabilir.
Vites kutusu
bakımı yapılırken yağa ve yağ kaçağına dikkat edilir.
LASTİKLER
Lastiklerin
yeri, her altı ayda bir ya da her 10.000 km'de yer değiştirilerek
aşınmalar denklenmelidir.
Lastiklerdeki
ağırlık dengesinin bozukluğu demek olan balans oluşursa araçta titreşim
oluşur. Bu titreşimler en çok direksiyon simidinde hissedilir.
Lastik
değiştirilirken kriko takılınca el freni çekili olmalıdır.
Lastiklere
normalden az hava basılırsa lastikler sürekli olarak ortadan aşınırlar ve
araç titrer. Aracın lastikleri araca binileceği zaman kontrol edilir.
Dubleks lastik
iç lastiği olmayan lastiktir.
Karlı
havalarda zincir çekici tekerlerin ikisine de takılır.
Isınmadan
dolayı lastik hava basıncı artmışsa hiçbirşey yapılamaz.
Latiklerin
üzerindeki rakamlar lastik ebatlerını belirtir.
Bir tekere
dubleks, diğer tekere şamyelli lastik takılırsa araç bir tarafa çeker.
Bijonların
temizliği kuru bezle yapılır.
FRENLER
Araçta el
freni duran aracı sabitlemek için kullanılır. El freni kopmuş ise el
freni tutmaz. El freni çekili durumda unutulup yola devam edilirse
kampanalar ısınır ve fren tutmaz.
Araç
üzerinde 3 tip fren bulunur:
-Motor freni
(kompresyon freni)
-Ayak freni
-El freni
Ayak freni
3 tiptir:
-Hidrolik fren
-Havalı fren
-Karma fren
Fren
sisteminin bazı parçaları şunlardır:
-Fren pedalı
-Merkez pompası
-Fren boruları
-Tekerlek silindirleri
-Fren diski
-Fren balatası
-Kampanalar
-Fren ayar sistemleri
Havalı frenli
bir araçta üsttekilere ilaveten hava tüpü ve kompresör bulunur.
ABS frenin
avantajları, frenlerken direksiyon hakimiyetini bozmaması ve fren
mesafesini kısaltmasıdır.
Fren
yapılmasına rağmen aracın hızı azalmıyorsa, fren hidroliği yok veya
azalmış hatta fren ayarları gecşek olabilir. Fren sistemine yağ sızmış
olabilir. Fren sisteminde kaçak olabilir.
Soğuk
havalarda el freni çekil durumda bırakılırsa fren balataları donarak
yapışır.
Fren
sisteminde hidrolik azalmışsa hidrolik yağı ile takviye edilir.
Ayak frenine
basıldığında ön ve arka tekerlekler birlikte durur.
Araç çalışıyor
fakat hareket ettirilemiyorsa el freni çekik olabilir.
Aracın
kampanaları aşırı ısınmışsa fren ayarları bozuk olabilir.
Ön lastiklerin
biri yeni biri eskiyse frenlerken araç bir tarafa çeker.
Westinghouse
tipi frenli bir arabada hareket halinde iken motor stop ettirilirse
asla fren tutmaz.
Hava frenli
araçta hava basınç göstergesi basınç göstermiyorsa araç olduğu yerden
kaldırılamaz.
ÖN DÜZEN
SİSTEMİ
Ön düzen
sistemi, aracın dönüşünü sağlar. Direksiyon simidi, direksiyon mili,
sonsuz dişli, sektör dişli, rot, eğri rot, kısa rot, rotbaşı bu sistemin
bazı parçalarıdır.
Direksiyon
kutusu yağı kontrol edilmelidir. Araçta çekme, gezme vs. varsa servise
gidilmelidir. Kamber/ Kaster/ King-pim/ rot ve direksiyon kutusu ayarları
gibi ayarları vardır. Ayarsızlık ve dişlilerin aşınması, direksiyon
boşluğu artırır.
Ayrıca rot
başlarının aşınması ile direksiyon kutusu arızaları da direksiyon
boşluğunu artırır.
Ön düzen
ayarları bozuksa ön lastikler içten ve dıştan aşınır.
Direksiyon zor
dönüyorsa lastik hava basıncı normalden azdır.
SÜSPANSİYON SİSTEMİ
Süspansiyon
sistemi, araç tekerlerinin aracın şasi ve gövdesiyle birleştirildiği
sistemdir. Yaylar (helezon yay), yaprak yaylar (makaslar) ve
amortisörlerden oluşur.
Helezon yaylar
otomobil türü araçlarda makaslar ise genellikle ağır hizmet
araçlarında kullanılır.
Yaylar,
yoldan gelen darbe titreşimleri üzerine alır. Yayların salınımını
amortisör kontrol eder.
BAKIMLAR
Günlük
bakımda motorun yağına, suyuna, fren hidroliğine, yakıtına, lastik
hava basınçlarına, ışık ve ikaz sistemlerine bakılır.
Haftalık
bakımda vantilatör kayışı gerginliği, akü bakımı yapılır.
Akü bakımı
yaparken akü dış yüzeylerinin ve kutup başlarındaki oksitlerin sodalı su
ve sıcak su ile temizlenmesine, plakaların 1 cm üzerine kadar saf su ilave
edilmesine, eleman kapak deliklerinin açık tutulmasına, kışın akü donmasın
diye akü tam şarj ettirilir, dijital göstergeli araçta asla akü takviyesi
yapılmaz.
Akü
kendiliğinden boşanıyorsa akünün üst kısmında pislik birikmiştir.
Kısa devreden
dolayı yangın olursa akü kutup başları çıkarılır.
Akü 2 kutp
başı arasında her iki kutup başına değen bir madeni parça konsa akü kısa
devre olup patlar.
Yağlı tip hava
filtresinin bakımı yapılırken sökülen parçalar gaz yağı ile temizlenir.
Yeni bir
araçta 0-2000 km arası ilk kullanım süresine rodaj denir. Rodaj süresi
çalışan parçaların birbiriyle alışma süresidir. Rodaj süresince aşırı
sürat yapılmaz, ani duruş kalkış yapılmaz, motor tam güç konumunda
çalıştırılmaz, uzun süre sabit hızda gidilmez.
DİZEL
MOTORA AİT BAZI BİLGİLER
Dizel
motorlarda silindire sadec hava doldurulur ve yanma sıkıştırılmış
havanın üzerine enjektörden yakıt püskürtülmesiyle sağlanır.
Dizel
motorların yakıt sisteminde günlük yaplacak işlerden biri mazot-su
ayırıcısı veya filtre ya da yakıt deposundan yakıt sisteminin suyunun
alınmasıdır.
Dizel
motorlarda yanma enjektörden yakıt püskürtmekle olur. Enjektörler
kendilerine enjeksyon pompasından gelen mazotu silindirlerdeki
sıkıştırılmış havanın içine püskürterek yanmayı sağlarlar.
Enjeksyon
pompası, besleme pompası ile depodan gelen yakıtı basınçlı olarak
enjektörlere yollar.
Dizel motorun
çalışmamasının bir nedeni, hava yapmış olmasıdır. Hava yapmanın
nedenleri:
-yakıtın bitmesi,
-boru ve rekorların gevşemesi,
-yakıt borularının sökülmesi,
-filtrenin temizlenmesi veya değişmesidir.
Dizel
motorlarda egzost dumanı siyah çıkıyorsa yakıt pompasına, enjektöre
ve hava filtresine bakılır. Ayrıca dizel motorlarda marş yapıldığında marş
motoru dönüyor ancak motor çalışmıyorsa yakıt filtresi de takılı olabilir.
Özellikle
soğuk havalarda dizel motoru kolay çalıştırabilmek için kızdırma
bujileri kulanılır